{"id":247206,"date":"2023-04-12T08:19:41","date_gmt":"2023-04-12T06:19:41","guid":{"rendered":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/?p=247206"},"modified":"2023-04-12T08:19:43","modified_gmt":"2023-04-12T06:19:43","slug":"kolejne-swieta-przed-nami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/blog\/kolejne-swieta-przed-nami\/","title":{"rendered":"Kolejne \u015bwi\u0119ta przed nami"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Poniedzia\u0142ek u katolik\u00f3w by\u0142 drugim dniem \u015bwi\u0105t a u wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia rozpocz\u0105\u0142 obchody Tygodnia Paschalnego – Wielkiego Tygodnia M\u0119ki Pa\u0144skiej. Poprzedzi\u0142a go sz\u00f3sta i ostatnia niedziela Wielkiego Postu, czyli Niedziela Palmowa, inaczej Wierzbowa \u2013 Wierbnoje Woskriesenje upami\u0119tniaj\u0105ca tryumfalny wjazd Chrystusa do Jerozolimy. Ten okres i ca\u0142a jego liturgia po\u015bwi\u0119cone s\u0105 w ca\u0142o\u015bci rozwa\u017caniom M\u0119ki Pa\u0144skiej. Po \u015bwi\u0119tach obchodzona jest Wielkanoc Umar\u0142ych<\/p>\n\n\n\n

Czwartek jest pierwszym z trzech najwa\u017cniejszych dni Wielkiego Tygodnia. W praktyce parafialnej Ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego rano tego dnia jest sprawowana liturgia \u015bw. Bazylego Wielkiego. Wieczorem odprawiana jest jutrznia Wielkiego Pi\u0105tku, w trakcie kt\u00f3rej czytane s\u0105 fragmenty Ewangelii opisuj\u0105ce m\u0119k\u0119, ukrzy\u017cowanie i \u015bmier\u0107 Chrystusa. Wierni uczestnicz\u0105cy w tym nabo\u017ce\u0144stwie trzymaj\u0105 w r\u0119kach zapalone \u015bwiece. Maj\u0105 one w prawos\u0142awiu takie znaczenie, jak \u015bwiece gromniczne w Ko\u015bciele katolickim. \u015awiat\u0142o to wierni zabieraj\u0105 do dom\u00f3w, gdzie dymem symbolicznie znacz\u0105 progi i obchodz\u0105 wszystkie pomieszczenia, by uczyni\u0107 tam znak krzy\u017ca. \u015awiece te u\u017cywane s\u0105 p\u00f3\u017aniej podczas wszystkich uroczystych modlitw.<\/p>\n\n\n\n

W Wielki Pi\u0105tek nie odprawia si\u0119 mszy, a jedynie wieczorne nieszpory. Na \u015brodek cerkwi wynosi si\u0119 p\u0142aszczanic\u0119 \u2013 tkanin\u0119 z wizerunkiem Chrystusa w grobie. Jest to tak\u017ce dzie\u0144 bardzo restrykcyjnego postu, czasem tylko o chlebie i wodzie.<\/p>\n\n\n\n

W Wielk\u0105 Sobot\u0119 popo\u0142udniu, lub w Pasch\u0119 rano \u015bwi\u0119ci si\u0119 pokarmy, przede wszystkim jaja, paski \u2013 wysokie dro\u017cd\u017cowe baby, artos – bia\u0142y chleb pszenny pieczony na zakwasie, mi\u0119so, kie\u0142bas\u0119, sery oraz pasch\u0119 \u2013 s\u0142odki deser z twarogu, \u017c\u00f3\u0142tek utartych z cukrem, z dodatkiem ro\u017cnych bakalii.<\/p>\n\n\n\n

Dawniej jedno po\u015bwi\u0119cone jajko trzymano a\u017c do 5 maja, czyli \u015bw. Juryja, wtedy zakopywano je na polu z \u017cytem razem z ko\u015bci\u0105 po szynce wielkanocnej, a obok sadzono po\u015bwi\u0119con\u0105 ga\u0142\u0105zk\u0119 wierzbow\u0105. W dniu rozpocz\u0119cia \u017cniw odkopywano jajko i uroczy\u015bcie zjadano dziel\u0105c si\u0119 nim jak na Wielkanoc.<\/p>\n\n\n\n

Liturgia Paschy rozpoczyna si\u0119 o p\u00f3\u0142nocy z Wielkiej Soboty na Niedziel\u0119 Paschaln\u0105 uroczyst\u0105 procesj\u0105, ze \u015bwiecami, chor\u0105gwiami i ikonami, przedstawiaj\u0105cymi wychodz\u0105cego z grobu Chrystusa. Poch\u00f3d, przy biciu dzwon\u00f3w, obchodzi trzykrotnie cerkiew. Zamkni\u0119te drzwi \u015bwi\u0105tyni symbolizuj\u0105 zapiecz\u0119towany Gr\u00f3b Pa\u0144ski. Uroczy\u015bcie otwiera je g\u0142\u00f3wny celebrans, prowadz\u0105c wiernych do \u015bwi\u0105tyni. Tam odbywa si\u0119 misterium paschalne, na zako\u0144czenie kt\u00f3rego wszyscy wymieniaj\u0105 paschalny poca\u0142unek. Po nabo\u017ce\u0144stwie ludzie pozdrawiaj\u0105 si\u0119 s\u0142owami Christos Woskriesie \u2013 Woistinu Woskriesie (Chrystus Zmartwychwsta\u0142 \u2013 Prawdziwie Zmartwychsta\u0142) i tak samo wymieniaj\u0105 tzw. paschalny poca\u0142unek.<\/p>\n\n\n\n

Po powrocie do domu wszyscy zasiadaj\u0105 do \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u, pe\u0142nego tradycyjnych przysmak\u00f3w. Nie mo\u017ce na mim zabrakn\u0105\u0107 jaj, chleb\u00f3w, kulicza, inaczej paski, kulebiaka z nadzieniem z kapusty i grzyb\u00f3w, barszczu, \u015bwi\u0105tecznych dro\u017cd\u017cowych pierog\u00f3w, w\u0119dzonych kie\u0142bas i r\u00f3\u017cnych mi\u0119s pieczonych z zio\u0142ami. Kr\u00f3low\u0105 wielkanocnego sto\u0142u jest serowa s\u0142odka pascha.<\/p>\n\n\n\n

Magiczne praktyki i wierzenia<\/p>\n\n\n\n

Ze spo\u017cywaniem \u015bwi\u0119conego wi\u0105za\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c szereg wierze\u0144 i magicznych praktyk, b\u0119d\u0105cych pozosta\u0142o\u015bci\u0105 po pradawnych zwyczajach poga\u0144skich. Powszechnie przestrzegano zasady, by tych pokarm\u00f3w nie wyrzuca\u0107 ani nie poniewiera\u0107. Niezjedzone okruchy zbierano i wysypywano pod drzewka owocowe, wierz\u0105c, \u017ce wyro\u015bnie z nich marynka, czyli ziele o bia\u0142ych kwiatkach, b\u0105d\u017a dawano je kurom, by lepiej si\u0119 nios\u0142y. Skorupki jaj r\u00f3wnie\u017c dawano kurom lub wysiewano do ziemi podczas siania lnu.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy\u015b popularne by\u0142y tak\u017ce r\u00f3\u017cnego rodzaju zabawy wielkanocne. Gra \u017bo\u0142obok polega\u0142a na staczaniu przez ch\u0142opak\u00f3w z g\u00f3rki malowanego jajka w kierunku wg\u0142\u0119bienia wy\u017c\u0142obionego w ziemi. Wygrywa\u0142 ten, kt\u00f3rego jajko trafia\u0142o do \u201e\u017co\u0142obka\u201d. Nagrod\u0105 by\u0142y wszystkie jajka, kt\u00f3re potoczy\u0142y si\u0119 w innym kierunku. Innym rodzajem rozrywki by\u0142a gra w Wybytki. Bra\u0142y w niej udzia\u0142 dwie osoby, kt\u00f3re uderza\u0142y si\u0119 czubkami jajek. Wygrywa\u0142a ta, kt\u00f3rej jajko pozosta\u0142o ca\u0142e. Przegrany oddawa\u0142 st\u0142uczone jajko przeciwnikowi. Niekiedy zawody ko\u0144czy\u0142y si\u0119 remisem.<\/p>\n\n\n\n

Farbowane jajka by\u0142y obowi\u0105zkowym prezentem dawanym chrze\u015bniakom przez rodzic\u00f3w chrzestnych. Zwyczaj ten w wielu wsiach przetrwa\u0142 do dzi\u015b. Nie praktykuje si\u0119 ju\u017c natomiast obrz\u0119du \u201echodzenia po wo\u0142oczebne\u201d. M\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani i ch\u0142opcy chodz\u0105c gromad\u0105 od chaty do chaty \u015bpiewali wielkanocne pie\u015bni religijne, a tak\u017ce \u015bwieckie \u201ekonopielki\u201d, je\u017celi w chacie by\u0142y panny na wydaniu. Takich wielkanocnych kol\u0119dnik\u00f3w nazywano wo\u0142oczebniki, wo\u0142okalniki. W zamian za \u015bpiew kawalerowie otrzymywali datki w postaci chleba, ciasta dro\u017cd\u017cowego, sera, kie\u0142basy.<\/p>\n\n\n\n

W Poniedzia\u0142ek Wielkanocny \u2013 Prawos\u0142awn\u0105 Pominalnic\u0105, po nabo\u017ce\u0144stwie, z cerkwi wyrusza procesja z chor\u0105gwiami prowadzona przez ksi\u0119dza, kt\u00f3ra udaje si\u0119 na cmentarz. Tam odbywa si\u0119 pominalnica, czyli Zaduszki, wspomnienie zmar\u0142ych. Dawniej gospodynie id\u0105ce do cerkwi w Poniedzia\u0142ek i Wtorek Wielkanocny, bra\u0142y ze sob\u0105 w\u0119ze\u0142ki z jedzeniem. By\u0142 to zazwyczaj zawini\u0119ty w p\u0142\u00f3tno chleb pszenny, jajka i kawa\u0142ek \u015bwi\u0105tecznego mi\u0119sa. Obdziela\u0142y nim \u017cebrak\u00f3w, kt\u00f3rych w \u015bwi\u0119to Paschy traktowano z szacunkiem i proszono ich o modlitw\u0119 za zmar\u0142ych. Na grobach sk\u0142adano malowane na czerwono jaja lub kolorowe pisanki oraz kawa\u0142ki \u015bwi\u0105tecznego pieczywa.<\/p>\n\n\n\n

Wielkanoc Umar\u0142ych<\/p>\n\n\n\n

W tradycji prawos\u0142awnej tak\u017ce Niedziela Przewodnia i Przewodni Poniedzia\u0142ek przypadaj\u0105ce tydzie\u0144 po \u015bwi\u0119cie Paschy obchodzone s\u0105 jako Wielkanoc Umar\u0142ych. W niedziel\u0119, po mszy \u015bwi\u0119tej, wierni id\u0105 w procesji z cerkwi na cmentarz i tam, podobnie jak w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny, modl\u0105 si\u0119 razem z kap\u0142anem. Po tej ceremonii, obyczajem przodk\u00f3w sk\u0142adaj\u0105 na grobach przyniesione z domu \u015bwi\u0105teczne posi\u0142ki, wspominaj\u0105 swych zmar\u0142ych i niekiedy ucztuj\u0105 na mogi\u0142ach. W Przewodni Poniedzia\u0142ek tak\u017ce odbywaj\u0105 si\u0119 wypominki, zwykle ju\u017c bez udzia\u0142u ksi\u0119dza. G\u0142\u00f3wnie starsze kobiety modl\u0105 si\u0119 tego dnia na mogi\u0142ach, krusz\u0105 na nie przyniesiony na cmentarz \u015bwi\u0105teczny pier\u00f3g, wylewaj\u0105 na gr\u00f3b po kilka kropel w\u00f3dki. Zgodnie z dawnym obyczajem, p\u0142acz\u0105 g\u0142o\u015bno, przywo\u0142uj\u0105c swych zmar\u0142ych z imienia, a modl\u0105c si\u0119 i zawodz\u0105c zas\u0142aniaj\u0105 twarze chustkami.<\/p>\n\n\n\n

Do dzi\u015b na Niedziel\u0119 Przewodni\u0105 w Ko\u015bciele prawos\u0142awnym rozdaje si\u0119 wiernym specjalnie po\u015bwi\u0119cony chleb artos, kt\u00f3ry ma przypomina\u0107 o obecno\u015bci Chrystusa. Dawniej wierzono, \u017ce ma on moc strzeg\u0105c\u0105 przed burz\u0105 i piorunami, u\u015bmierza b\u00f3l, choroby, \u0142agodzi cierpienia czy te\u017c moc oddalaj\u0105c\u0105 po\u017cary. Prowody zamyka\u0142y wielkanocny cykl dorocznych zwyczaj\u00f3w ludowych.<\/p>\n\n\n\n

Opr. Sylwia Matuk na podstawie informacji pochodz\u0105cych ze strony Narodowego Instytutu Kultury i dziedzictwa Wsi.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poniedzia\u0142ek u katolik\u00f3w by\u0142 drugim dniem \u015bwi\u0105t a u wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia rozpocz\u0105\u0142 obchody Tygodnia Paschalnego – Wielkiego Tygodnia M\u0119ki Pa\u0144skiej. […]<\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":247212,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-247206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247206"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=247206"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":247242,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247206\/revisions\/247242"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/247212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=247206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=247206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=247206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}