{"id":306830,"date":"2024-08-30T07:35:38","date_gmt":"2024-08-30T05:35:38","guid":{"rendered":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/?p=306830"},"modified":"2024-08-30T07:35:39","modified_gmt":"2024-08-30T05:35:39","slug":"ostatni-niezlomni-sokolszczyzny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/blog\/ostatni-niezlomni-sokolszczyzny\/","title":{"rendered":"Ostatni Niez\u0142omni Sok\u00f3lszczyzny.<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n

72 lata temu w walce z si\u0142ami Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego i funkcjonariuszami Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego \u015bmier\u0107 ponios\u0142o trzech ostatnich \u017co\u0142nierzy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego dzia\u0142aj\u0105cych na terenie powiatu sok\u00f3lskiego.<\/p>\n\n\n\n

 To byli ostatni Rycerze Rzeczypospolitej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy, kto ogl\u0105da\u0142 film \u201ePopie\u0142uszko. Wolno\u015b\u0107 jest w nas\u201d pami\u0119ta zapewne pocz\u0105tkow\u0105 scen\u0119 filmu, w kt\u00f3rej m\u0142ody Jerzy idzie wraz z ojcem przez las i s\u0105 \u015bwiadkami ob\u0142awy na \u017co\u0142nierzy konspiracji poakowskiej.<\/p>\n\n\n\n

Przysz\u0142y b\u0142ogos\u0142awiony pyta ojca: \u201e Kto to tato? To bandyci? A ojciec odpowiada: \u201e Nie synu. To s\u0105 ostatni Rycerze Rzeczypospolitej\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wydarzenia, kt\u00f3re rozegra\u0142y si\u0119 30 sierpnia 1952 roku mia\u0142y miejsce na kolonii Poko\u015bno, nieopodal miejsca, gdzie si\u0119 urodzi\u0142 ksi\u0105dz Jerzy Popie\u0142uszko.<\/p>\n\n\n\n

Bezpieka d\u0142ugo przygotowywa\u0142a si\u0119 do tej akcji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

By\u0142 schy\u0142ek 1951 roku. Niegdy\u015b przyjazna partyzantom Puszcza Knyszy\u0144ska zmieni\u0142a si\u0119 w pacyfikowan\u0105 ziemi\u0119. Pomimo kwietniowej amnestii 1947 roku w lasach nadal ukrywali si\u0119 zagro\u017ceni aresztowaniem partyzanci. To w\u0142a\u015bnie przeciwko tym ostatnim niedobitkom poakowskiej partyzantki skierowano ponad 3000 \u017co\u0142nierzy Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Publicznego i funkcjonariuszy Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa i Milicji Obywatelskiej. Akcji nadano kryptonim \u201eNarew\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pacyfikacja Puszczy Knyszy\u0144skiej spowodowa\u0142a, \u017ce zaprawiony w bojach, ma\u0142y oddzia\u0142 Edwarda Topczewskiego przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w okolice Suchowoli. Jeszcze dzia\u0142aj\u0105c w okolicach Czarnej Wsi (obecnie Czarna Bia\u0142ostocka) oddzia\u0142 skutecznie broni\u0142 si\u0119 przed zasadzkami i ob\u0142awami. Pomaga\u0142a im w tym ludno\u015b\u0107 cywilna zamieszkuj\u0105ca te tereny, pami\u0119taj\u0105ca dobrze czasy sowieckiej okupacji.<\/p>\n\n\n\n

Bezpieka zdecydowa\u0142a si\u0119 na wprowadzenie do oddzia\u0142u swojego agenta. Na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Urz\u0119dem Bezpiecze\u0144stwa zgodzi\u0142 si\u0119 dawny podkomendny Topczewskiego \u2013 Edward Ko\u017abiel ps. \u201eR\u00f3g\u201d. UB-ecy nadaj\u0105 mu pseudonim \u201eSzczygie\u0142\u201d. To on wskaza\u0142 miejsce ukrywania si\u0119 trzyosobowego oddzia\u0142u, jakim by\u0142o gospodarstwo Henryka Gniedziejko na kolonii Poko\u015bno w gminie Suchowola.<\/p>\n\n\n\n

Walka trwa\u0142a p\u00f3\u0142 godziny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Noc\u0105 z 29\/30 sierpnia kilkuset funkcjonariuszy UB, KBW i MO wyruszy\u0142o w kierunku Suchowoli. W tym czasie partyzanci udali si\u0119 na nocleg do stodo\u0142y. Rano pad\u0142y pierwsze strza\u0142y. Stodo\u0142a zosta\u0142a ostrzelana, a wybudzeni \u017co\u0142nierze podj\u0119li walk\u0119 z przewa\u017caj\u0105cymi si\u0142ami bezpieki. Po p\u00f3\u0142 godzinie walka usta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

W walce \u015bmier\u0107 ponios\u0142o trzech ostatnich Niez\u0142omnych Sok\u00f3lszczyzny:<\/p>\n\n\n\n

Edward TOPCZEWSKI<\/strong> ps.”Toporek”s.Konstantego i Marii z d. Kundzinowska ur.4.6.1925r. we wsi Wodzi\u0142\u00f3wka gm. Knyszyn pow. Bia\u0142ystok<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw OR\u0141OWSKI<\/strong> ps.\u201dPiorun\u201d s.Antoniego i Bronis\u0142awy z d. Anuszkiewicz – ur.9.XI.19l9, we wsi Fiedorowizna gm. Sztabin pow. August\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Czes\u0142aw<\/strong> o nieznanym nazwisku zwany \u201eCurzoniakiem<\/strong>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Cia\u0142a zabitych oblano wod\u0105 by zmy\u0107 krew, sfotografowano i rzucono na brony, kt\u00f3re poci\u0105gni\u0119to za samochodem. Po tryumfalnym obje\u017adzie po okolicy i okazywaniu \u015bwiadkom, zw\u0142ok pozbyto si\u0119 gdzie\u015b zagrzebuj\u0105c b\u0105d\u017a wrzucaj\u0105c do jakiego\u015b do\u0142u. Podobnie jak niemal we wszystkich takich przypadkach, nie znamy tego miejsca i ofiary wci\u0105\u017c nie maj\u0105 swoich grob\u00f3w. Wierni swej s\u0142u\u017cbie, zgin\u0119li w mundurach Wojska Polskiego, do kt\u00f3rych posiadania przyk\u0142adali tak wiele stara\u0144. Aby uchroni\u0107 swojego donosiciela rozpuszczono plotk\u0119, \u017ce to Henryk Gniedziejko zamkn\u0105\u0142 partyzant\u00f3w w stodole i powiadomi\u0142 Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa.
<\/p>\n\n\n\n

Kim byli ostatni \u017bo\u0142nierze Niez\u0142omni dzia\u0142aj\u0105cy na Ziemi Sok\u00f3lskiej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Edward Topczewski<\/strong> ps. “Jaguar” i \u201eToporek” w chwili \u015bmierci mia\u0142 27 lat. Do Armii Krajowej wst\u0105pi\u0142 w 1943 roku w wieku 18 lat. W 1945 roku trafi\u0142 do legendarnego zgrupowania “Piotrk\u00f3w” dowodzonego przez Aleksandra Rybnika ps. “Jerzy”, a po jego rozwi\u0105zaniu zosta\u0142 przydzielony do oddzia\u0142u “P-8” – Leona Suszy\u0144skiego. W okresie tym u\u017cywa\u0142 pseudonimu “Jaguar”. Lekko ranny podczas potyczki w rejonie Kopiska – Rybnik unika aresztowania . Do oddzia\u0142u ju\u017c nie wraca. Ukrywa si\u0119 i wyje\u017cd\u017ca do Warszawy. Korzystaj\u0105c z amnestii ujawnia si\u0119 w Bia\u0142ymstoku w kwietniu 1947 roku. Pr\u00f3buje w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do normalnego \u017cycia, podejmuj\u0105c prac\u0119 w fabryce zabawek w Warszawie. UB nie daje mu jednak spokoju. Zastraszany wyje\u017cd\u017ca z Warszawy i w Puszczy Knyszy\u0144skiej organizuje grup\u0119 przetrwania. N\u0119kany przez oddzia\u0142y UB – KBW przenosi si\u0119 w okolice Suchowoli. Tutaj w nier\u00f3wnej walce ginie.<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Or\u0142owski <\/strong>ps. “Piorun” w chwili \u015bmierci by\u0142 o sze\u015b\u0107 lat starszy od “Toporka”. Syn Ziemi Sztabi\u0144skiej w kampanii wrze\u015bniowej walczy\u0142 w Warszawskiej Brygadzie Pancerno-Motorowej dowodzonej przez Stefana “Grota” Roweckiego. Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych wr\u00f3ci\u0142 do domu, jednak zagro\u017cony aresztowaniem przez Sowiet\u00f3w musia\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107. W 1943 roku zosta\u0142 \u017co\u0142nierzem AK w oddziale Stanis\u0142awa \u015awi\u0105tkowskiego “Zapa\u0142y”, pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 dow\u00f3dcy grupy likwidacyjnej. Kiedy Sowieci ponownie wkroczyli na nasze ziemie, z rozkazu prze\u0142o\u017conych wst\u0105pi\u0142 pod koniec  roku  do Milicji Obywatelskiej. W dniu 4 kwietnia 1945 roku wraz z podkomendnymi opu\u015bci\u0142 posterunek zabieraj\u0105c bro\u0144 i dokumenty i do\u0142\u0105czy\u0142 do Armii Krajowej Obywatelskiej. Bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie z oddzia\u0142ami NKWD nad jeziorem Bro\u017cane w lipcu 1945 r. Nigdy si\u0119 nie ujawni\u0142 i zabroni\u0142 tego swoim podw\u0142adnym. N\u0119kany przez UB i KBW dzi\u0119ki wrodzonemu sprytowi unika\u0142 aresztowania, a\u017c do feralnego 30 sierpnia 1952 r. Lekarz ogl\u0105daj\u0105cy zw\u0142oki okre\u015bli\u0142, \u017ce “Piorun” najprawdopodobniej pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.<\/p>\n\n\n\n

O Czes\u0142awie zwanym “Curzoniakiem” nie wiadomo nic poza faktem, \u017ce pochodzi\u0142 z teren\u00f3w oddzielonych po wojnie lini\u0105 Cerzona.<\/p>\n\n\n\n

fot. IPN<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

72 lata temu w walce z si\u0142ami Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego i funkcjonariuszami Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego \u015bmier\u0107 ponios\u0142o trzech ostatnich \u017co\u0142nierzy […]<\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":306833,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-306830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306830"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=306830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":306887,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306830\/revisions\/306887"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/306833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=306830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=306830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sokolka-powiat.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=306830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}